मूल श्लोकः
ધૃતરાષ્ટ્ર ઉવાચ
ધર્મક્ષેત્રે કુરુક્ષેત્રે સમવેતા યુયુત્સવઃ।
મામકાઃ પાણ્ડવાશ્ચૈવ કિમકુર્વત સઞ્જય।।1.1।।
श्रीमद् भगवद्गीता
मूल श्लोकः
સઞ્જય ઉવાચ
દૃષ્ટ્વા તુ પાણ્ડવાનીકં વ્યૂઢં દુર્યોધનસ્તદા।
આચાર્યમુપસઙ્ગમ્ય રાજા વચનમબ્રવીત્।।1.2।।
मूल श्लोकः
પશ્યૈતાં પાણ્ડુપુત્રાણામાચાર્ય મહતીં ચમૂમ્।
વ્યૂઢાં દ્રુપદપુત્રેણ તવ શિષ્યેણ ધીમતા।।1.3।।
मूल श्लोकः
અત્ર શૂરા મહેષ્વાસા ભીમાર્જુનસમા યુધિ।
યુયુધાનો વિરાટશ્ચ દ્રુપદશ્ચ મહારથઃ।।1.4।।
मूल श्लोकः
ધૃષ્ટકેતુશ્ચેકિતાનઃ કાશિરાજશ્ચ વીર્યવાન્।
પુરુજિત્કુન્તિભોજશ્ચ શૈબ્યશ્ચ નરપુઙ્ગવઃ।।1.5।।
मूल श्लोकः
યુધામન્યુશ્ચ વિક્રાન્ત ઉત્તમૌજાશ્ચ વીર્યવાન્।
સૌભદ્રો દ્રૌપદેયાશ્ચ સર્વ એવ મહારથાઃ।।1.6।।
मूल श्लोकः
અસ્માકં તુ વિશિષ્ટા યે તાન્નિબોધ દ્વિજોત્તમ।
નાયકા મમ સૈન્યસ્ય સંજ્ઞાર્થં તાન્બ્રવીમિ તે।।1.7।।
मूल श्लोकः
ભવાન્ભીષ્મશ્ચ કર્ણશ્ચ કૃપશ્ચ સમિતિઞ્જયઃ।
અશ્વત્થાત્મા વિકર્ણશ્ચ સૌમદત્તિસ્તથૈવ ચ।।1.8।।
मूल श्लोकः
અન્યે ચ બહવઃ શૂરા મદર્થે ત્યક્તજીવિતાઃ।
નાનાશસ્ત્રપ્રહરણાઃ સર્વે યુદ્ધવિશારદાઃ।।1.9।।
मूल श्लोकः
અપર્યાપ્તં તદસ્માકં બલં ભીષ્માભિરક્ષિતમ્।
પર્યાપ્તં ત્વિદમેતેષાં બલં ભીમાભિરક્ષિતમ્।।1.10।।
मूल श्लोकः
અયનેષુ ચ સર્વેષુ યથાભાગમવસ્થિતાઃ।
ભીષ્મમેવાભિરક્ષન્તુ ભવન્તઃ સર્વ એવ હિ।।1.11।।
मूल श्लोकः
તસ્ય સંજનયન્હર્ષં કુરુવૃદ્ધઃ પિતામહઃ।
સિંહનાદં વિનદ્યોચ્ચૈઃ શઙ્ખં દધ્મૌ પ્રતાપવાન્।।1.12।।
मूल श्लोकः
તતઃ શઙ્ખાશ્ચ ભેર્યશ્ચ પણવાનકગોમુખાઃ।
સહસૈવાભ્યહન્યન્ત સ શબ્દસ્તુમુલોભવત્।।1.13।।
मूल श्लोकः
તતઃ શ્વેતૈર્હયૈર્યુક્તે મહતિ સ્યન્દને સ્થિતૌ।
માધવઃ પાણ્ડવશ્ચૈવ દિવ્યૌ શઙ્ખૌ પ્રદધ્મતુઃ।।1.14।।
मूल श्लोकः
પાઞ્ચજન્યં હૃષીકેશો દેવદત્તં ધનંજયઃ।
પૌણ્ડ્રં દધ્મૌ મહાશઙ્ખં ભીમકર્મા વૃકોદરઃ।।1.15।।
मूल श्लोकः
અનન્તવિજયં રાજા કુન્તીપુત્રો યુધિષ્ઠિરઃ।
નકુલઃ સહદેવશ્ચ સુઘોષમણિપુષ્પકૌ।।1.16।।
मूल श्लोकः
કાશ્યશ્ચ પરમેષ્વાસઃ શિખણ્ડી ચ મહારથઃ।
ધૃષ્ટદ્યુમ્નો વિરાટશ્ચ સાત્યકિશ્ચાપરાજિતઃ।।1.17।।
मूल श्लोकः
દ્રુપદો દ્રૌપદેયાશ્ચ સર્વશઃ પૃથિવીપતે।
સૌભદ્રશ્ચ મહાબાહુઃ શઙ્ખાન્દધ્મુઃ પૃથક્પૃથક્।।1.18।।
मूल श्लोकः
સ ઘોષો ધાર્તરાષ્ટ્રાણાં હૃદયાનિ વ્યદારયત્।
નભશ્ચ પૃથિવીં ચૈવ તુમુલો વ્યનુનાદયન્।।1.19।।
मूल श्लोकः
અથ વ્યવસ્થિતાન્ દૃષ્ટ્વા ધાર્તરાષ્ટ્રાન્કપિધ્વજઃ।
પ્રવૃત્તે શસ્ત્રસંપાતે ધનુરુદ્યમ્ય પાણ્ડવઃ।।1.20।।
मूल श्लोकः
અર્જુન ઉવાચ
હૃષીકેશં તદા વાક્યમિદમાહ મહીપતે।
સેનયોરુભયોર્મધ્યે રથં સ્થાપય મેચ્યુત।।1.21।।
मूल श्लोकः
યાવદેતાન્નિરીક્ષેહં યોદ્ધુકામાનવસ્થિતાન્।
કૈર્મયા સહ યોદ્ધવ્યમસ્મિન્રણસમુદ્યમે।।1.22।।
मूल श्लोकः
યોત્સ્યમાનાનવેક્ષેહં ય એતેત્ર સમાગતાઃ।
ધાર્તરાષ્ટ્રસ્ય દુર્બુદ્ધેર્યુદ્ધે પ્રિયચિકીર્ષવઃ।।1.23।।
मूल श्लोकः
સઞ્જય ઉવાચ
એવમુક્તો હૃષીકેશો ગુડાકેશેન ભારત।
સેનયોરુભયોર્મધ્યે સ્થાપયિત્વા રથોત્તમમ્।।1.24।।
मूल श्लोकः
ભીષ્મદ્રોણપ્રમુખતઃ સર્વેષાં ચ મહીક્ષિતામ્।
ઉવાચ પાર્થ પશ્યૈતાન્સમવેતાન્કુરૂનિતિ।।1.25।।
मूल श्लोकः
તત્રાપશ્યત્સ્થિતાન્પાર્થઃ પિતૃ઼નથ પિતામહાન્।
આચાર્યાન્માતુલાન્ભ્રાતૃ઼ન્પુત્રાન્પૌત્રાન્સખીંસ્તથા।।1.26।।
मूल श्लोकः
શ્વશુરાન્સુહૃદશ્ચૈવ સેનયોરુભયોરપિ।
તાન્સમીક્ષ્ય સ કૌન્તેયઃ સર્વાન્બન્ધૂનવસ્થિતાન્।।1.27।।
मूल श्लोकः
અર્જુન ઉવાચ
કૃપયા પરયાવિષ્ટો વિષીદન્નિદમબ્રવીત્।
દૃષ્ટ્વેમં સ્વજનં કૃષ્ણ યુયુત્સું સમુપસ્થિતમ્।।1.28।।
मूल श्लोकः
સીદન્તિ મમ ગાત્રાણિ મુખં ચ પરિશુષ્યતિ।
વેપથુશ્ચ શરીરે મે રોમહર્ષશ્ચ જાયતે।।1.29।।
मूल श्लोकः
ગાણ્ડીવં સ્રંસતે હસ્તાત્ત્વક્ચૈવ પરિદહ્યતે।
ન ચ શક્નોમ્યવસ્થાતું ભ્રમતીવ ચ મે મનઃ।।1.30।।
मूल श्लोकः
નિમિત્તાનિ ચ પશ્યામિ વિપરીતાનિ કેશવ।
ન ચ શ્રેયોનુપશ્યામિ હત્વા સ્વજનમાહવે।।1.31।।
मूल श्लोकः
ન કાઙ્ક્ષે વિજયં કૃષ્ણ ન ચ રાજ્યં સુખાનિ ચ।
કિં નો રાજ્યેન ગોવિન્દ કિં ભોગૈર્જીવિતેન વા।।1.32।।
मूल श्लोकः
યેષામર્થે કાઙ્ક્ષિતં નો રાજ્યં ભોગાઃ સુખાનિ ચ।
ત ઇમેવસ્થિતા યુદ્ધે પ્રાણાંસ્ત્યક્ત્વા ધનાનિ ચ।।1.33।।
मूल श्लोकः
આચાર્યાઃ પિતરઃ પુત્રાસ્તથૈવ ચ પિતામહાઃ।
માતુલાઃ શ્ચશુરાઃ પૌત્રાઃ શ્યાલાઃ સમ્બન્ધિનસ્તથા।।1.34।।
मूल श्लोकः
એતાન્ન હન્તુમિચ્છામિ ઘ્નતોપિ મધુસૂદન।
અપિ ત્રૈલોક્યરાજ્યસ્ય હેતોઃ કિં નુ મહીકૃતે।।1.35।।
मूल श्लोकः
નિહત્ય ધાર્તરાષ્ટ્રાન્નઃ કા પ્રીતિઃ સ્યાજ્જનાર્દન।
પાપમેવાશ્રયેદસ્માન્હત્વૈતાનાતતાયિનઃ।।1.36।।
मूल श्लोकः
તસ્માન્નાર્હા વયં હન્તું ધાર્તરાષ્ટ્રાન્સ્વબાન્ધવાન્।
સ્વજનં હિ કથં હત્વા સુખિનઃ સ્યામ માધવ।।1.37।।
मूल श्लोकः
યદ્યપ્યેતે ન પશ્યન્તિ લોભોપહતચેતસઃ।
કુલક્ષયકૃતં દોષં મિત્રદ્રોહે ચ પાતકમ્।।1.38।।
मूल श्लोकः
કથં ન જ્ઞેયમસ્માભિઃ પાપાદસ્માન્નિવર્તિતુમ્।
કુલક્ષયકૃતં દોષં પ્રપશ્યદ્ભિર્જનાર્દન।।1.39।।
मूल श्लोकः
કુલક્ષયે પ્રણશ્યન્તિ કુલધર્માઃ સનાતનાઃ।
ધર્મે નષ્ટે કુલં કૃત્સ્નમધર્મોભિભવત્યુત।।1.40।।
मूल श्लोकः
અધર્માભિભવાત્કૃષ્ણ પ્રદુષ્યન્તિ કુલસ્ત્રિયઃ।
સ્ત્રીષુ દુષ્ટાસુ વાર્ષ્ણેય જાયતે વર્ણસઙ્કરઃ।।1.41।।
मूल श्लोकः
સઙ્કરો નરકાયૈવ કુલઘ્નાનાં કુલસ્ય ચ।
પતન્તિ પિતરો હ્યેષાં લુપ્તપિણ્ડોદકક્રિયાઃ।।1.42।।
मूल श्लोकः
દોષૈરેતૈઃ કુલઘ્નાનાં વર્ણસઙ્કરકારકૈઃ।
ઉત્સાદ્યન્તે જાતિધર્માઃ કુલધર્માશ્ચ શાશ્વતાઃ।।1.43।।
मूल श्लोकः
ઉત્સન્નકુલધર્માણાં મનુષ્યાણાં જનાર્દન।
નરકેનિયતં વાસો ભવતીત્યનુશુશ્રુમ।।1.44।।
मूल श्लोकः
અહો બત મહત્પાપં કર્તું વ્યવસિતા વયમ્।
યદ્રાજ્યસુખલોભેન હન્તું સ્વજનમુદ્યતાઃ।।1.45।।
मूल श्लोकः
યદિ મામપ્રતીકારમશસ્ત્રં શસ્ત્રપાણયઃ।
ધાર્તરાષ્ટ્રા રણે હન્યુસ્તન્મે ક્ષેમતરં ભવેત્।।1.46।।
मूल श्लोकः
સઞ્જય ઉવાચ
એવમુક્ત્વાર્જુનઃ સંખ્યે રથોપસ્થ ઉપાવિશત્।
વિસૃજ્ય સશરં ચાપં શોકસંવિગ્નમાનસઃ।।1.47।।