मूल श्लोकः
શ્રી ભગવાનુવાચ
પરં ભૂયઃ પ્રવક્ષ્યામિ જ્ઞાનાનાં જ્ઞાનમુત્તમમ્।
યજ્જ્ઞાત્વા મુનયઃ સર્વે પરાં સિદ્ધિમિતો ગતાઃ।।14.1।।
श्रीमद् भगवद्गीता
मूल श्लोकः
ઇદં જ્ઞાનમુપાશ્રિત્ય મમ સાધર્મ્યમાગતાઃ।
સર્ગેપિ નોપજાયન્તે પ્રલયે ન વ્યથન્તિ ચ।।14.2।।
मूल श्लोकः
મમ યોનિર્મહદ્બ્રહ્મ તસ્મિન્ ગર્ભં દધામ્યહમ્।
સંભવઃ સર્વભૂતાનાં તતો ભવતિ ભારત।।14.3।।
मूल श्लोकः
સર્વયોનિષુ કૌન્તેય મૂર્તયઃ સમ્ભવન્તિ યાઃ।
તાસાં બ્રહ્મ મહદ્યોનિરહં બીજપ્રદઃ પિતા।।14.4।।
मूल श्लोकः
સત્ત્વં રજસ્તમ ઇતિ ગુણાઃ પ્રકૃતિસંભવાઃ।
નિબધ્નન્તિ મહાબાહો દેહે દેહિનમવ્યયમ્।।14.5।।
मूल श्लोकः
તત્ર સત્ત્વં નિર્મલત્વાત્પ્રકાશકમનામયમ્।
સુખસઙ્ગેન બધ્નાતિ જ્ઞાનસઙ્ગેન ચાનઘ।।14.6।।
मूल श्लोकः
રજો રાગાત્મકં વિદ્ધિ તૃષ્ણાસઙ્ગસમુદ્ભવમ્।
તન્નિબધ્નાતિ કૌન્તેય કર્મસઙ્ગેન દેહિનમ્।।14.7।।
मूल श्लोकः
તમસ્ત્વજ્ઞાનજં વિદ્ધિ મોહનં સર્વદેહિનામ્।
પ્રમાદાલસ્યનિદ્રાભિસ્તન્નિબધ્નાતિ ભારત।।14.8।।
मूल श्लोकः
સત્ત્વં સુખે સઞ્જયતિ રજઃ કર્મણિ ભારત।
જ્ઞાનમાવૃત્ય તુ તમઃ પ્રમાદે સઞ્જયત્યુત।।14.9।।
मूल श्लोकः
રજસ્તમશ્ચાભિભૂય સત્ત્વં ભવતિ ભારત।
રજઃ સત્ત્વં તમશ્ચૈવ તમઃ સત્ત્વં રજસ્તથા।।14.10।।
मूल श्लोकः
સર્વદ્વારેષુ દેહેસ્મિન્પ્રકાશ ઉપજાયતે।
જ્ઞાનં યદા તદા વિદ્યાદ્વિવૃદ્ધં સત્ત્વમિત્યુત।।14.11।।
मूल श्लोकः
લોભઃ પ્રવૃત્તિરારમ્ભઃ કર્મણામશમઃ સ્પૃહા।
રજસ્યેતાનિ જાયન્તે વિવૃદ્ધે ભરતર્ષભ।।14.12।।
मूल श्लोकः
અપ્રકાશોપ્રવૃત્તિશ્ચ પ્રમાદો મોહ એવ ચ।
તમસ્યેતાનિ જાયન્તે વિવૃદ્ધે કુરુનન્દન।।14.13।।
मूल श्लोकः
યદા સત્ત્વે પ્રવૃદ્ધે તુ પ્રલયં યાતિ દેહભૃત્।
તદોત્તમવિદાં લોકાનમલાન્પ્રતિપદ્યતે।।14.14।।
मूल श्लोकः
રજસિ પ્રલયં ગત્વા કર્મસઙ્ગિષુ જાયતે।
તથા પ્રલીનસ્તમસિ મૂઢયોનિષુ જાયતે।।14.15।।
मूल श्लोकः
કર્મણઃ સુકૃતસ્યાહુઃ સાત્ત્વિકં નિર્મલં ફલમ્।
રજસસ્તુ ફલં દુઃખમજ્ઞાનં તમસઃ ફલમ્।।14.16।।
मूल श्लोकः
સત્ત્વાત્સઞ્જાયતે જ્ઞાનં રજસો લોભ એવ ચ।
પ્રમાદમોહૌ તમસો ભવતોજ્ઞાનમેવ ચ।।14.17।।
मूल श्लोकः
ઊર્ધ્વં ગચ્છન્તિ સત્ત્વસ્થા મધ્યે તિષ્ઠન્તિ રાજસાઃ।
જઘન્યગુણવૃત્તિસ્થા અધો ગચ્છન્તિ તામસાઃ।।14.18।।
मूल श्लोकः
નાન્યં ગુણેભ્યઃ કર્તારં યદા દ્રષ્ટાનુપશ્યતિ।
ગુણેભ્યશ્ચ પરં વેત્તિ મદ્ભાવં સોધિગચ્છતિ।।14.19।।
मूल श्लोकः
ગુણાનેતાનતીત્ય ત્રીન્દેહી દેહસમુદ્ભવાન્।
જન્મમૃત્યુજરાદુઃખૈર્વિમુક્તોમૃતમશ્નુતે।।14.20।।
मूल श्लोकः
અર્જુન ઉવાચ
કૈર્લિંગૈસ્ત્રીન્ગુણાનેતાનતીતો ભવતિ પ્રભો।
કિમાચારઃ કથં ચૈતાંસ્ત્રીન્ગુણાનતિવર્તતે।।14.21।।
मूल श्लोकः
શ્રી ભગવાનુવાચ
પ્રકાશં ચ પ્રવૃત્તિં ચ મોહમેવ ચ પાણ્ડવ।
ન દ્વેષ્ટિ સમ્પ્રવૃત્તાનિ ન નિવૃત્તાનિ કાઙ્ક્ષતિ।।14.22।।
मूल श्लोकः
ઉદાસીનવદાસીનો ગુણૈર્યો ન વિચાલ્યતે।
ગુણા વર્તન્ત ઇત્યેવ યોવતિષ્ઠતિ નેઙ્ગતે।।14.23।।
मूल श्लोकः
સમદુઃખસુખઃ સ્વસ્થઃ સમલોષ્ટાશ્મકાઞ્ચનઃ।
તુલ્યપ્રિયાપ્રિયો ધીરસ્તુલ્યનિન્દાત્મસંસ્તુતિઃ।।14.24।।
मूल श्लोकः
માનાપમાનયોસ્તુલ્યસ્તુલ્યો મિત્રારિપક્ષયોઃ।
સર્વારમ્ભપરિત્યાગી ગુણાતીતઃ સ ઉચ્યતે।।14.25।।
मूल श्लोकः
માં ચ યોવ્યભિચારેણ ભક્િતયોગેન સેવતે।
સ ગુણાન્સમતીત્યૈતાન્ બ્રહ્મભૂયાય કલ્પતે।।14.26।।
मूल श्लोकः
બ્રહ્મણો હિ પ્રતિષ્ઠાહમમૃતસ્યાવ્યયસ્ય ચ।
શાશ્વતસ્ય ચ ધર્મસ્ય સુખસ્યૈકાન્તિકસ્ય ચ।।14.27।।