मूल श्लोकः
શ્રી ભગવાનુવાચ
ઊર્ધ્વમૂલમધઃશાખમશ્વત્થં પ્રાહુરવ્યયમ્।
છન્દાંસિ યસ્ય પર્ણાનિ યસ્તં વેદ સ વેદવિત્।।15.1।।
श्रीमद् भगवद्गीता
मूल श्लोकः
અધશ્ચોર્ધ્વં પ્રસૃતાસ્તસ્ય શાખા
ગુણપ્રવૃદ્ધા વિષયપ્રવાલાઃ।
અધશ્ચ મૂલાન્યનુસન્તતાનિ
કર્માનુબન્ધીનિ મનુષ્યલોકે।।15.2।।
मूल श्लोकः
ન રૂપમસ્યેહ તથોપલભ્યતે
નાન્તો ન ચાદિર્ન ચ સંપ્રતિષ્ઠા।
અશ્વત્થમેનં સુવિરૂઢમૂલ-
મસઙ્ગશસ્ત્રેણ દૃઢેન છિત્ત્વા।।15.3।।
मूल श्लोकः
તતઃ પદં તત્પરિમાર્ગિતવ્ય
યસ્મિન્ગતા ન નિવર્તન્તિ ભૂયઃ।
તમેવ ચાદ્યં પુરુષં પ્રપદ્યે
યતઃ પ્રવૃત્તિઃ પ્રસૃતા પુરાણી।।15.4।।
मूल श्लोकः
નિર્માનમોહા જિતસઙ્ગદોષા
અધ્યાત્મનિત્યા વિનિવૃત્તકામાઃ।
દ્વન્દ્વૈર્વિમુક્તાઃ સુખદુઃખસંજ્ઞૈ-
ર્ગચ્છન્ત્યમૂઢાઃ પદમવ્યયં તત્।।15.5।।
मूल श्लोकः
ન તદ્ભાસયતે સૂર્યો ન શશાઙ્કો ન પાવકઃ।
યદ્ગત્વા ન નિવર્તન્તે તદ્ધામ પરમં મમ।।15.6।।
मूल श्लोकः
મમૈવાંશો જીવલોકે જીવભૂતઃ સનાતનઃ।
મનઃષષ્ઠાનીન્દ્રિયાણિ પ્રકૃતિસ્થાનિ કર્ષતિ।।15.7।।
मूल श्लोकः
શરીરં યદવાપ્નોતિ યચ્ચાપ્યુત્ક્રામતીશ્વરઃ।
ગૃહીત્વૈતાનિ સંયાતિ વાયુર્ગન્ધાનિવાશયાત્।।15.8।।
मूल श्लोकः
શ્રોત્રં ચક્ષુઃ સ્પર્શનં ચ રસનં ઘ્રાણમેવ ચ।
અધિષ્ઠાય મનશ્ચાયં વિષયાનુપસેવતે।।15.9।।
मूल श्लोकः
ઉત્ક્રામન્તં સ્થિતં વાપિ ભુઞ્જાનં વા ગુણાન્વિતમ્।
વિમૂઢા નાનુપશ્યન્તિ પશ્યન્તિ જ્ઞાનચક્ષુષઃ।।15.10।।
मूल श्लोकः
યતન્તો યોગિનશ્ચૈનં પશ્યન્ત્યાત્મન્યવસ્થિતમ્।
યતન્તોપ્યકૃતાત્માનો નૈનં પશ્યન્ત્યચેતસઃ।।15.11।।
मूल श्लोकः
યદાદિત્યગતં તેજો જગદ્ભાસયતેખિલમ્।
યચ્ચન્દ્રમસિ યચ્ચાગ્નૌ તત્તેજો વિદ્ધિ મામકમ્।।15.12।।
मूल श्लोकः
ગામાવિશ્ય ચ ભૂતાનિ ધારયામ્યહમોજસા।
પુષ્ણામિ ચૌષધીઃ સર્વાઃ સોમો ભૂત્વા રસાત્મકઃ।।15.13।।
मूल श्लोकः
અહં વૈશ્વાનરો ભૂત્વા પ્રાણિનાં દેહમાશ્રિતઃ।
પ્રાણાપાનસમાયુક્તઃ પચામ્યન્નં ચતુર્વિધમ્।।15.14।।
मूल श्लोकः
સર્વસ્ય ચાહં હૃદિ સન્નિવિષ્ટો
મત્તઃ સ્મૃતિર્જ્ઞાનમપોહનં ચ।
વેદૈશ્ચ સર્વૈરહમેવ વેદ્યો
વેદાન્તકૃદ્વેદવિદેવ ચાહમ્।।15.15।।
मूल श्लोकः
દ્વાવિમૌ પુરુષૌ લોકે ક્ષરશ્ચાક્ષર એવ ચ।
ક્ષરઃ સર્વાણિ ભૂતાનિ કૂટસ્થોક્ષર ઉચ્યતે।।15.16।।
मूल श्लोकः
ઉત્તમઃ પુરુષસ્ત્વન્યઃ પરમાત્મેત્યુદાહૃતઃ।
યો લોકત્રયમાવિશ્ય બિભર્ત્યવ્યય ઈશ્વરઃ।।15.17।।
मूल श्लोकः
યસ્માત્ક્ષરમતીતોહમક્ષરાદપિ ચોત્તમઃ।
અતોસ્મિ લોકે વેદે ચ પ્રથિતઃ પુરુષોત્તમઃ।।15.18।।
मूल श्लोकः
યો મામેવમસમ્મૂઢો જાનાતિ પુરુષોત્તમમ્।
સ સર્વવિદ્ભજતિ માં સર્વભાવેન ભારત।।15.19।।
मूल श्लोकः
ઇતિ ગુહ્યતમં શાસ્ત્રમિદમુક્તં મયાનઘ।
એતદ્બુદ્ધ્વા બુદ્ધિમાન્સ્યાત્કૃતકૃત્યશ્ચ ભારત।।15.20।।