मूल श्लोकः
શ્રી ભગવાનુવાચ
ઇમં વિવસ્વતે યોગં પ્રોક્તવાનહમવ્યયમ્।
વિવસ્વાન્ મનવે પ્રાહ મનુરિક્ષ્વાકવેબ્રવીત્।।4.1।।
श्रीमद् भगवद्गीता
मूल श्लोकः
એવં પરમ્પરાપ્રાપ્તમિમં રાજર્ષયો વિદુઃ।
સ કાલેનેહ મહતા યોગો નષ્ટઃ પરન્તપ।।4.2।।
मूल श्लोकः
સ એવાયં મયા તેદ્ય યોગઃ પ્રોક્તઃ પુરાતનઃ।
ભક્તોસિ મે સખા ચેતિ રહસ્યં હ્યેતદુત્તમમ્।।4.3।।
मूल श्लोकः
અર્જુન ઉવાચ
અપરં ભવતો જન્મ પરં જન્મ વિવસ્વતઃ।
કથમેતદ્વિજાનીયાં ત્વમાદૌ પ્રોક્તવાનિતિ।।4.4।।
मूल श्लोकः
શ્રી ભગવાનુવાચ
બહૂનિ મે વ્યતીતાનિ જન્માનિ તવ ચાર્જુન।
તાન્યહં વેદ સર્વાણિ ન ત્વં વેત્થ પરન્તપ।।4.5।।
मूल श्लोकः
અજોપિ સન્નવ્યયાત્મા ભૂતાનામીશ્વરોપિ સન્।
પ્રકૃતિં સ્વામધિષ્ઠાય સંભવામ્યાત્મમાયયા।।4.6।।
मूल श्लोकः
યદા યદા હિ ધર્મસ્ય ગ્લાનિર્ભવતિ ભારત।
અભ્યુત્થાનમધર્મસ્ય તદાત્માનં સૃજામ્યહમ્।।4.7।।
मूल श्लोकः
પરિત્રાણાય સાધૂનાં વિનાશાય ચ દુષ્કૃતામ્।
ધર્મસંસ્થાપનાર્થાય સંભવામિ યુગે યુગે।।4.8।।
मूल श्लोकः
જન્મ કર્મ ચ મે દિવ્યમેવં યો વેત્તિ તત્ત્વતઃ।
ત્યક્ત્વા દેહં પુનર્જન્મ નૈતિ મામેતિ સોર્જુન।।4.9।।
मूल श्लोकः
વીતરાગભયક્રોધા મન્મયા મામુપાશ્રિતાઃ।
બહવો જ્ઞાનતપસા પૂતા મદ્ભાવમાગતાઃ।।4.10।।
मूल श्लोकः
યે યથા માં પ્રપદ્યન્તે તાંસ્તથૈવ ભજામ્યહમ્।
મમ વર્ત્માનુવર્તન્તે મનુષ્યાઃ પાર્થ સર્વશઃ।।4.11।।
मूल श्लोकः
કાઙ્ક્ષન્તઃ કર્મણાં સિદ્ધિં યજન્ત ઇહ દેવતાઃ।
ક્ષિપ્રં હિ માનુષે લોકે સિદ્ધિર્ભવતિ કર્મજા।।4.12।।
मूल श्लोकः
ચાતુર્વર્ણ્યં મયા સૃષ્ટં ગુણકર્મવિભાગશઃ।
તસ્ય કર્તારમપિ માં વિદ્ધ્યકર્તારમવ્યયમ્।।4.13।।
मूल श्लोकः
ન માં કર્માણિ લિમ્પન્તિ ન મે કર્મફલે સ્પૃહા।
ઇતિ માં યોભિજાનાતિ કર્મભિર્ન સ બધ્યતે।।4.14।।
मूल श्लोकः
એવં જ્ઞાત્વા કૃતં કર્મ પૂર્વૈરપિ મુમુક્ષુભિઃ।
કુરુ કર્મૈવ તસ્માત્ત્વં પૂર્વૈઃ પૂર્વતરં કૃતમ્।।4.15।।
मूल श्लोकः
કિં કર્મ કિમકર્મેતિ કવયોપ્યત્ર મોહિતાઃ।
તત્તે કર્મ પ્રવક્ષ્યામિ યજ્જ્ઞાત્વા મોક્ષ્યસેશુભાત્।।4.16।।
मूल श्लोकः
કર્મણો હ્યપિ બોદ્ધવ્યં બોદ્ધવ્યં ચ વિકર્મણઃ।
અકર્મણશ્ચ બોદ્ધવ્યં ગહના કર્મણો ગતિઃ।।4.17।।
मूल श्लोकः
કર્મણ્યકર્મ યઃ પશ્યેદકર્મણિ ચ કર્મ યઃ।
સ બુદ્ધિમાન્ મનુષ્યેષુ સ યુક્તઃ કૃત્સ્નકર્મકૃત્।।4.18।।
मूल श्लोकः
યસ્ય સર્વે સમારમ્ભાઃ કામસઙ્કલ્પવર્જિતાઃ।
જ્ઞાનાગ્નિદગ્ધકર્માણં તમાહુઃ પણ્ડિતં બુધાઃ।।4.19।।
मूल श्लोकः
ત્યક્ત્વા કર્મફલાસઙ્ગં નિત્યતૃપ્તો નિરાશ્રયઃ।
કર્મણ્યભિપ્રવૃત્તોપિ નૈવ કિઞ્ચિત્કરોતિ સઃ।।4.20।।
मूल श्लोकः
નિરાશીર્યતચિત્તાત્મા ત્યક્તસર્વપરિગ્રહઃ।
શારીરં કેવલં કર્મ કુર્વન્નાપ્નોતિ કિલ્બિષમ્।।4.21।।
मूल श्लोकः
યદૃચ્છાલાભસન્તુષ્ટો દ્વન્દ્વાતીતો વિમત્સરઃ।
સમઃ સિદ્ધાવસિદ્ધૌ ચ કૃત્વાપિ ન નિબધ્યતે।।4.22।।
मूल श्लोकः
ગતસઙ્ગસ્ય મુક્તસ્ય જ્ઞાનાવસ્થિતચેતસઃ।
યજ્ઞાયાચરતઃ કર્મ સમગ્રં પ્રવિલીયતે।।4.23।।
मूल श्लोकः
બ્રહ્માર્પણં બ્રહ્મહવિર્બ્રહ્માગ્નૌ બ્રહ્મણા હુતમ્।
બ્રહ્મૈવ તેન ગન્તવ્યં બ્રહ્મકર્મસમાધિના।।4.24।।
मूल श्लोकः
દૈવમેવાપરે યજ્ઞં યોગિનઃ પર્યુપાસતે।
બ્રહ્માગ્નાવપરે યજ્ઞં યજ્ઞેનૈવોપજુહ્વતિ।।4.25।।
मूल श्लोकः
શ્રોત્રાદીનીન્દ્રિયાણ્યન્યે સંયમાગ્નિષુ જુહ્વતિ।
શબ્દાદીન્વિષયાનન્ય ઇન્દ્રિયાગ્નિષુ જુહ્વતિ।।4.26।।
मूल श्लोकः
સર્વાણીન્દ્રિયકર્માણિ પ્રાણકર્માણિ ચાપરે।
આત્મસંયમયોગાગ્નૌ જુહ્વતિ જ્ઞાનદીપિતે।।4.27।।
मूल श्लोकः
દ્રવ્યયજ્ઞાસ્તપોયજ્ઞા યોગયજ્ઞાસ્તથાપરે।
સ્વાધ્યાયજ્ઞાનયજ્ઞાશ્ચ યતયઃ સંશિતવ્રતાઃ।।4.28।।
मूल श्लोकः
અપાને જુહ્વતિ પ્રાણ પ્રાણેપાનં તથાપરે।
પ્રાણાપાનગતી રુદ્ધ્વા પ્રાણાયામપરાયણાઃ।।4.29।।
मूल श्लोकः
અપરે નિયતાહારાઃ પ્રાણાન્પ્રાણેષુ જુહ્વતિ।
સર્વેપ્યેતે યજ્ઞવિદો યજ્ઞક્ષપિતકલ્મષાઃ।।4.30।।
मूल श्लोकः
યજ્ઞશિષ્ટામૃતભુજો યાન્તિ બ્રહ્મ સનાતનમ્।
નાયં લોકોસ્ત્યયજ્ઞસ્ય કુતો઼ન્યઃ કુરુસત્તમ।।4.31।।
मूल श्लोकः
એવં બહુવિધા યજ્ઞા વિતતા બ્રહ્મણો મુખે।
કર્મજાન્વિદ્ધિ તાન્સર્વાનેવં જ્ઞાત્વા વિમોક્ષ્યસે।।4.32।।
मूल श्लोकः
શ્રેયાન્દ્રવ્યમયાદ્યજ્ઞાજ્જ્ઞાનયજ્ઞઃ પરન્તપ।
સર્વં કર્માખિલં પાર્થ જ્ઞાને પરિસમાપ્યતે।।4.33।।
मूल श्लोकः
તદ્વિદ્ધિ પ્રણિપાતેન પરિપ્રશ્નેન સેવયા।
ઉપદેક્ષ્યન્તિ તે જ્ઞાનં જ્ઞાનિનસ્તત્ત્વદર્શિનઃ।।4.34।।
मूल श्लोकः
યજ્જ્ઞાત્વા ન પુનર્મોહમેવં યાસ્યસિ પાણ્ડવ।
યેન ભૂતાન્યશેષેણ દ્રક્ષ્યસ્યાત્મન્યથો મયિ।।4.35।।
मूल श्लोकः
અપિ ચેદસિ પાપેભ્યઃ સર્વેભ્યઃ પાપકૃત્તમઃ।
સર્વં જ્ઞાનપ્લવેનૈવ વૃજિનં સન્તરિષ્યસિ।।4.36।।
मूल श्लोकः
યથૈધાંસિ સમિદ્ધોગ્નિર્ભસ્મસાત્કુરુતેર્જુન।
જ્ઞાનાગ્નિઃ સર્વકર્માણિ ભસ્મસાત્કુરુતે તથા।।4.37।।
मूल श्लोकः
ન હિ જ્ઞાનેન સદૃશં પવિત્રમિહ વિદ્યતે।
તત્સ્વયં યોગસંસિદ્ધઃ કાલેનાત્મનિ વિન્દતિ।।4.38।।
मूल श्लोकः
શ્રદ્ધાવાઁલ્લભતે જ્ઞાનં તત્પરઃ સંયતેન્દ્રિયઃ।
જ્ઞાનં લબ્ધ્વા પરાં શાન્તિમચિરેણાધિગચ્છતિ।।4.39।।
मूल श्लोकः
અજ્ઞશ્ચાશ્રદ્દધાનશ્ચ સંશયાત્મા વિનશ્યતિ।
નાયં લોકોસ્તિ ન પરો ન સુખં સંશયાત્મનઃ।।4.40।।
मूल श्लोकः
યોગસંન્યસ્તકર્માણં જ્ઞાનસંછિન્નસંશયમ્।
આત્મવન્તં ન કર્માણિ નિબધ્નન્તિ ધનઞ્જય।।4.41।।
मूल श्लोकः
તસ્માદજ્ઞાનસંભૂતં હૃત્સ્થં જ્ઞાનાસિનાત્મનઃ।
છિત્ત્વૈનં સંશયં યોગમાતિષ્ઠોત્તિષ્ઠ ભારત।।4.42।।